Araştırma Programı Yöneticisi ve Yürütücüsü Kuruluşlar

• Ankara Üniversitesi Kök Hücre Enstitüsü (KHE), Medikal Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi (MEDİTAM)
• Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Diş Hekimliği Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SBÜ-UYGAR)
• Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hücresel Tedavi ve Kök Hücre Üretim, Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTEM)
• ASELSAN Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• İntergen Genetik Hastalıklar Tanı Araştırma ve Uygulama Merkezi Ltd. Şti.

Projeler

• P1: SMA-Spinal Muscular Atrophy’ye Yönelik Uyarılmış Pluripotent Kök Hücre Üretilmesi ve Hastalık Modellemesinde Kullanılması, Elde Edilecek Hastalık Modellerinde İlaçların Denenmesi için Test Kiti Geliştirilmesi

• P2: Klinik Tanılamada Mikroakışkan Çip İçerisinde 3-Boyutlu Karaciğer Kitinin Geliştirilmesi

• P3: Menisküs Hasarlı Hastaların Tedavisinde Kök Hücre Kaynaklı Eksozom Tedavi Protokolünün Geliştirilmesi

• P4: Mikrobiyota Kaynaklı Post-biyotik Mediatör Destekli İnsan Epidermal Doku Eşdeğerinin Vücut Dışında Üretilmesi: Rejeneratif Tıp Uygulamaları için Yeni Bir Doku Mühendisliği Ürünü

• P5: Üç Boyutlu Biyobaskılama ve Biyomimetik Uyarım ile İşlevsel İskelet Kası Geliştirilmesi

Projeler

• P6: Elektrokimya Tabanlı Taşınabilir Yenilikçi Biyosensör Geliştirilmesi ve Uygulamaları

• P7: Regenerative use of the induced pluripotent stem cell (IPS) derived cardiomyocytes in in vitro cardiac insufficiency model - (Aix-Marseille University–INSERM)

• P8: Hastalık Modellemesi için Uyarılmış Pluripotent Kök Hücrelerin Üretilmesi ve Karakterizasyonu

• P9: Araştırma Programının Toplumsal Etkisi

P9: Araştırma Programının Toplumsal Etkisi

• Araştırma programı kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetler sonucunda elde edilmesi hedeflenen toplumsal etkiye (sosyal, ekolojik, kültürel, ekonomik vb.) yönelik çalışmalar

• Sekiz farklı projenin sosyal etki analizinin alt başlıklarından birisi olan iktisadi etki analizi.

P9: Araştırma Programının İktisadi Etki Analizi

• Proje bitiminde

  • P1 ve P3 projelerinin teknoloji hazırlık seviyesi (THS) 7 aşamasına;
  • P4, P5 ve P6’nın THS 6 aşamasına;
  • P2’nin ise THS 5 aşamasına getirilmesi planlanmıştır.

• Yürütülen projelerin THS düzeylerinin henüz erken dönemde bulunması, bu projelerde araştırılan yeni tıp uygulamalarının iktisadi değerlendirmelerinin yapılmasını kısıtlamaktadır.

P9: Araştırma Programının İktisadi Etki Analizi

• P1
  • Karaman, N. Ü. (2022, Ekim 5-8), Rejeneratif ve Restoratif Tıp Uygulamalarının İktisadi Değerlendirmesi: Spinal Musküler Atrofi (SMA) Hastalığı Örneği, 2. Uluslararası Tıp, Sağlık ve İletişim Bilimleri Kongresi, Eskişehir, https://medheacom.org/
• P3
  • Karaman, N. Ü. & Er, E. (2023, Kasım 16-18), Economic Evaluation of Regenerative and Restorative Medicine Applications: Stem Cell-Derived Exosome Treatment Protocol for Meniscus Damaged Patients, The 30th TEA Conference on Economics, Antalya, https://www.tek.org.tr/conference/

• Kit, Türkiye’de THS 5 aşamasına gelmiş ilk çip üzerine organ ürünü olmakla birlikte “çip üzerine karaciğer” hakkında yapılan ilk detaylı uygulamadır.

• Hayvan deneylerine alternatif çözümlerden birisi de çip üzerine organlardır.

• Aralık 2022’de Biden’ın, FDA onayını almak için yeni ilaçların artık hayvanlar üzerinde test edilmesine gerek olmadığını belirten yeni bir yasayı (FDA Modernization Act 2.0) imzalaması sonrasında çip üzerine karaciğer daha da önem kazanmıştır.

• Bu alana yapılan yatırımların Türkiye’ye de bu pazarda avantaj sağlaması beklenmektedir.

• Başlıca avantajlar

  • Türkiye’nin büyüyen küresel pazarda yer alması,
  • rekabet gücünün artması,
  • sağlık teknolojileri alanında Ar-Ge yatırımlarının artması,
  • Türkiye’nin yeni sağlık teknolojileri üretim merkezi haline gelmesi,
  • ilaç geliştirmede yurtdışına bağımlılığın azalması ve
  • diğer organların çip üzerinde modellenebilmesinin önünün açılması

Küresel İlaç ve Çip Üzerine Organ Piyasaları

• Küresel toplam ilaç harcaması

  • 2010 yılında 887 milyar ABD doları iken,

  • 2022 yılında 1,48 trilyon ABD doları olmuştur.

• Küresel ilaç pazarı büyüklüğünün

  • 2025 yılına kadar yaklaşık 1,6 trilyon ABD dolarına ulaşması¹,

  • 2027 yılına kadar ise 1,9 trilyon ABD dolarının üzerine çıkması öngörülmektedir².

Küresel İlaç ve Çip Üzerine Organ Piyasaları

• 2023-2031 için yapılan tahminlerde küresel çip üzerine organ pazarının 448,92 milyon ABD dolarına ulaşması beklenmektedir¹.

• İnsan karaciğer modeli pazar büyüklüğünün ise

  • 2022’de 2,02 milyar ABD doları ve

  • 2023’te 2,26 milyar ABD doları olduğu,

  • 2030 yılına kadar da 5,03 milyar ABD dolarına ulaşacağı tahmin edilmektedir².

Küresel İlaç ve Çip Üzerine Organ Piyasaları

• The Business Research Company tarafından hazırlanan rapora göre, 2020 yılında çip üzerine organ pazarındaki ilk 3 şirketin kuruluş yılları, pazar payları ve çalışan sayıları şu şekildedir¹:

• Sektör lideri olan firmalar da görece yeni kurulmuş firmalardır, dolayısıyla proje sonucunda kurulacak bir firma sektörde orta vadede söz sahibi olma potansiyeline sahip olabilecektir.

Güncel Çip Maliyeti

• Bu projenin yanı sıra diğer projelerdeki hücre gereksinimleri, küresel pazarda beklenen büyüme ve alana artan ilgi dikkate alındığında Türkiye’de hücre bankası kurulmasının maliyet ve avantajlar açısından sonraki çalışmalarda değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Ar-Ge Maliyetleri

• C.N. Bioinnovations tarafından üretilen çip üzerine karaciğer kiti 22.000 ABD doları fiyatla satışa sunulmuştur¹.

• Franzen vd. (2019) ve Teixeira Carvalho, Moroni, ve Giselbrecht (2023)’ne göre çip üzerine organ kitiyle yeni ürün başına Ar-Ge maliyetleri %10-%26 oranında azalmaktadır.

Ar-Ge Maliyetleri, Rekabet, İstihdam

• Geliştirilen çipin ilaç sanayisinde kullanımı Ar-Ge maliyetlerini düşürerek yeni ilaç getirisini de artıracaktır.

• Türkiye’nin ilaç sektöründe küresel firmalara sahip olması açısından da önem taşımaktadır.

• İstihdam açısından değerlendirildiğinde çip geliştirme sürecindeki girdiler yurt dışından ithal edildiği girdilerin temin edildiği sektörlerde bir gelişim beklenmemektedir.

• Diğer taraftan geliştirilen kitin ilaç firmalarının Ar-Ge faaliyetlerinde düzenli kullanımı söz konusu olduğunda bir üretim tesisine ihtiyaç duyulabilecektir.

• Bununla birlikte yeni ilaç getirisinin artması ve Ar-Ge faaliyetlerinde verimliliğin artması bu alandaki yatırımları artırarak özellikle nitelikli iş gücü istihdamı yaratacaktır.